Dingle History Single Event
1201 - 1206 AD Firtéaraigh Bhaile an Fhirtéaraigh

Ainm choitianta ar an Leithinis go mór mhór sa Ghaeltacht is ea Feirtéar. Síneann an ainm siar chomh fada le sinsear Normánach, Walter le Fereter, a luaitear i gcáipéisí stairiúla 1252. Normánaigh b'ea na Firtéaraigh. Is dócha gur tháinig sé isteach go Ciarraí ó Bhleá Cliath in aonacht leis an dtiarna Normánach Geoffrey de Mareis. Tugtaí Dún Úrlann ar a mháinéar. Ceann dos na cearta a tugadh dos na Fereters ná ceart gadaithe, coirithe, nó a leithéid a chrochadh dá mbéarfaí ortha i mbun coire. Ní raibh an ceart san ag mórán ridirí. Chroch Philib Fereter Normánach a bhí ag goid eorna uaidh. Philib [an Sinsear] an chéad duine eile a tháinig i réim agus lean Philib sóisireach a bhí ina chónaí sa cheantar sa bhliain 1325 é. Ins na glúnta a lean, tháinig Nioclás i 1355, Tomás i 1375 agus go leor Nioclás eile i rith an 15ú aois. Choimeád na Feirtéaraigh a dtailte go dtí an 17ú aois. Thóg an baile an ainm Baile 'n Fhirtéaraigh uathu, agus bhí a máinéar ann leis. Níl aon tásc ar an tigh máineara anois. Bhí túr-thigh na bhFirtéarach timpeall dhá mhíle siar ón mbaile, agus tá an fothrach ann fós. Caithfidh gur tógadh na túr-thithe san 15ú aois. San am measadh ná beadh tigh máinéara ionchosanta a thuilleadh.

View in English

Historian:
Dr. Paul MacCotter